Jild 5 Nomeri 10 (2025): Евразийский журнал медицинских и естественных наук

Евразийский журнал медицинских и естественных наук, это официальное издание Общества науки, медицины и естествознания. В нем рассматриваются следующие типы оригинальных материалов для рецензирования и публикации: исследовательские статьи, обзорные статьи, письма редактору, краткие сообщения, случай отчеты, книжные обзоры, технологические отчеты и обзоры статей. Каждый выпуск охватывает темы, которые представляют интерес для широкой читательской аудитории, представителей промышленности, клиницистов, научных кругов и правительства. Журнал для всех, кто интересуется наукой. Мы рады предоставить возможность публикации на страницах журнала всем заинтересованным авторам. Журнал ориентирован на профессиональных врачей и фармакологов, исследователей и преподавателей университетов. В журнале публикуются статьи проблемного и научно-практического характера. Работы студентов принимаются к рассмотрению только при наличии соавторов научного руководителя.

Nashr qilingan: 2025-10-06

ANALYSIS OF MEASURES TO IMPROVE THE CRITERIA FOR THE IMMUNOLOGICAL DIAGNOSIS OF TUBERCULOSIS OF PERIPHERAL LYMPH NODES AND NON-TUBERCULOUS LYMPHADENOPATHIES

One of the most prevalent locations for extrapulmonary TB is the lymph nodes, especially the thoracic lymph nodes. However, nothing is known about Mtb infection in these organs. Lymph nodes are habitats for Mtb development and persistence in addition to being locations where the adaptive immune system is initiated. Granuloma growth brought on by Mtb infection disturbs and, if it grows large enough, destroys the lymph node's regular design, which is essential to its operation. Effective TB vaccines seem to stop Mtb from moving from the lungs to the lymph nodes in preclinical animals. Future studies evaluating the efficacy of vaccines and anti-TB drug treatments should take into account the effects on thoracic lymph nodes, not just the lungs. Finally, drug penetration to the lymph nodes is poor compared to blood, lung tissue, and lung granulomas.

N.N. Parpieva , A.A. Adilkhodjaev , Z.A. Mo‘minova

5-12

2025-10-06

FOTOBIOMODULYATSIYANING MIASTENIYA KOMPLEKS DAVOSIDAGI O‘RNI, UNING DAVOLASH NATIJALARIGA VA IMMUN-YALLIG‘LANISH KO‘RSATKICHLARIGA TA’SIRI

Miasteniya — bu surunkali autoimmun kasallik bo‘lib, uning asosida nerv-mushak uzatilishining buzilishi yotadi. Natijada mushak zaifligi, tez charchash va hayot uchun xavfli asoratlar rivojlanishi mumkin. Farmakologik terapiyadagi yutuqlarga qaramay, davolash samaradorligini oshirish, nojo‘ya ta’sirlarni kamaytirish va bemorlarning hayot sifatini yaxshilashga qaratilgan qo‘shimcha yondashuvlarga ehtiyoj saqlanib qolmoqda. Shunday istiqbolli yo‘nalishlardan biri fotobiomodulyatsiya (FBM) hisoblanadi — u past intensivlikdagi lazer yoki LED nurlanishidan foydalanishga asoslangan fizioterapiya usuli. So‘nggi yillarda FBM nevrologiya va immunologiya sohalarida faol o‘rganilmoqda, chunki u mitoxondrial faoliyatni modulyatsiya qilish, yallig‘lanish jarayonlarini kamaytirish va kognitiv funksiyalarni qo‘llab-quvvatlash qobiliyatiga ega. Ushbu maqolada miasteniyada FBMning potentsial mexanizmlari va klinik ta’sirlari hamda kasallik faolligi bilan bog‘liq immun-yallig‘lanish markerlariga mumkin bo‘lgan ta’siri ko‘rib chiqiladi.

Н.Н. Панжиева , Н.К. Хайдаров , Г.И. Курбанов

13-20

2025-10-06

THE SYNTHESIS OF ACV

Acyclovir is effective against herpes simplex virus (HSV) type 1 and type 2, varicella zoster virus (VZV) and Epstein-Barr virus (EBV). Acyclovir is taken up by the virus infected cell, converted to acyclovir triphosphate (by viral thymidine kinase) and this inhibits viral DNA synthesis by inhibiting viral DNA polyme rases and causing DNA chain termination. Like acyclovir, valaciclovir, ganciclovir, valganciclovir, famciclovir, penciclovir and idoxuridine get converted to their respective monophosphate, diphosphate and then triphosphate derivatives which are the active metabolites. The active metabolite inhibits viral DNA/RNA polymerases and interferes with viral replication [1].

Vasil Khaidarov , Khusnidakhon Rakhimova

21-24

2025-10-07

THE COURSE OF PREGNANCY IN WOMEN WITH CHRONIC HEPATITIS B AND C

The global prevalence of viral hepatitis is very high and seems to be rising over the years. The infection can profoundly affect pregnant women causing significant maternal and perinatal morbidity and mortality with some strains much worse than others.

Ziyoda Muminova , Malika Sayitkhonova

25-34

2025-10-07

МИОФАСЦИАЛ ОҒРИҚ СИНДРОМИ БИЛАН КЕЧУВЧИ, ЧАККА-ПАСТКИ ЖАҒ БЎҒИМИ ДИСФУНКЦИЯСИ ПАТОГЕНЕЗИДА АСАБ-МУШАК БУЗИЛИШЛАРИНИНГ ЎРНИ.

Чакка-пастки жаг бўғими (ЧПЖБ) дисфункцияси кўп тарқалган касаллик бўлиб, у чайнаш тизимидаги оғриқлар, мушаклардаги кучланиш ва бўғим ҳаракатларининг чекланиши билан намоён бўлади. Бу ҳолат кўп ҳолларда неврологик, стоматологик ва психоэмоционал омиллар таъсирида шаклланади. Мақолада ЧПЖБ дисфункцияси патогенезида асаб-мушак тизимидаги бузилишларнинг ўрни, миофасциал оғриқ синдроми, вегетатив ва марказий асаб тизими билан боғлиқ реакциялар таҳлил қилинган.

Раимова M.M. , Хасанова M.Ф.

35-41

2025-10-08

ОБСТРУКТИВ ЛАРИНГИТ: БОЛАЛАРДА АНТИБАКТЕРИАЛ ДОРИЛАРНИ ҚЎЛЛАШ САМАРАСИ

Болаларда обструктив ларингитни (круп) даволашда антибактериал терапиянинг самарадорлигини ўрганишдан иборат. 2019-2021-йилларда Тошкент шаҳридаги 3-сон шаҳар клиник шифоҳонасига обструктив ларингит ташҳиси билан даволанган 3 ойликдан 5 ёшгача бўлган 163 нафар болаларнинг касаллик тарихи ретроспектив таҳлил қилинди. Барча болалар, крупнинг оғирлигига қараб, 4 гуруҳга бўлинган ва уларнинг барчаси антибактериал терапия олган.

Гулчехра Махкамова

42-47

2025-10-08

EARLY DIAGNOSIS AND PREVENTION STRATEGIES OF ENDOCRINE DISEASES AT THE PRIMARY CARE LEVEL

Endokrin kasalliklar butun dunyo bo'ylab eng keng tarqalgan surunkali kasalliklardan biri bo'lib, aholi salomatligi va hayot sifatiga sezilarli darajada ta'sir qiladi. Birlamchi tibbiy yordam diabet, qalqonsimon bez disfunktsiyasi, semizlik va metabolik sindrom kabi kasalliklarni erta aniqlash va oldini olishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Birlamchi tibbiy yordam darajasida o'z vaqtida tashxis qo'yish yanada samarali choralar ko'rish imkonini beradi, asoratlar xavfini kamaytiradi va sog'liqni saqlash tizimiga umumiy iqtisodiy yukni kamaytiradi. Ushbu tadqiqotning maqsadi endokrin kasalliklarni erta aniqlashda mavjud muammolarni tahlil qilish, profilaktika choralarini baholash va birlamchi tibbiy yordam muassasalarida diagnostika samaradorligi va bemorlarni davolash natijalarini yaxshilash bo'yicha strategiyalarni taklif qilishdir.

Rano Zakirkhadzhaeva

48-51

2025-10-08

GINEKOLOGIK ONKOLOGIYADA ERTA TASHXIS QO‘YISH, DAVOLASH VA PROFILAKTIKA STRATEGIYALARI: TAHLILIY SHARH

Ginekologik onkologiyalar, shu jumladan bachadon bo'yni, tuxumdonlar, endometrium, vulva va qinning xavfli o'smalari butun dunyo bo'ylab ayollar uchun jiddiy sog'liq muammolarini keltirib chiqaradi. Erta aniqlash va o'z vaqtida aralashuv omon qolish va hayot sifatini yaxshilash uchun juda muhimdir. Ushbu maqola ginekologik onkologiyada erta tashxis qo'yish, davolash usullari va profilaktika strategiyalariga joriy yondashuvlarni tahlil qiladi. Pap smear va HPV testi kabi skrining dasturlari bachadon bo'yni saratoni tashxisi uchun oltin standart bo'lib qolmoqda, tasvirlash usullari va biomarker tadqiqotlari tuxumdonlar va endometrium saratonini erta aniqlashni kengaytirmoqda. Davolash strategiyalari jarrohlik va radiatsiya terapiyasidan maqsadli terapiya va immunoterapiyagacha o'zgarib turadi, shaxsiylashtirilgan tibbiyot tobora dolzarb bo'lib bormoqda. Profilaktik chora-tadbirlar, jumladan HPVga qarshi emlash, genetik maslahat va turmush tarzini o'zgartirish ushbu malign o'smalarning tarqalishini kamaytirish uchun juda muhimdir. Tahlil natijalarni yaxshilash uchun multidisipliner yondashuv, bemorlarni o'qitish va sog'liqni saqlash siyosatiga aralashuv zarurligini ta'kidlaydi

GAVKHAR VOITOVA

52-58

2025-10-08

ATROF MUHIT OMILLARI NATIJASIDA, BOLALAR ORASIDAGI YURAK NUQSONLARI BILAN TUG‘ILISHNI OLDINI OLISH TADBIRLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Atrof-muhitning ifloslanishi global salomatlikning asosiy omiliga aylandi, ayniqsa ona va homila natijalariga ta'sir qiladi. So'nggi o'n yilliklarda yangi tug'ilgan chaqaloqlarda tug'ma yurak nuqsonlari (TYuN) ko'payishi havoning ifloslanishi, og'ir metallarning ta'siri, pestitsidlar va onaning turmush tarzi o'zgarishi kabi ekologik xavf omillari bilan chambarchas bog'liq. Ushbu maqola rivojlanayotgan mamlakatlarda ortib borayotgan yukga e'tibor qaratgan holda, atrof-muhit determinantlari va TYuN patogenezi o'rtasidagi munosabatlarni o'rganadi. Tadqiqot xalqaro va milliy ma'lumotlarni tahlil qiladi, atrof-muhitni tartibga solish va onalar salomatligi siyosatidagi kamchiliklarni aniqlaydi. Profilaktik chora-tadbirlar, jumladan, havo sifatini yaxshilash monitoringi, onalar salomatligini o'rganish va prenatal skrining keng qamrovli global strategiyaning muhim tarkibiy qismlari hisoblanadi. Topilmalar kelajak avlodlarni atrof-muhitdan kelib chiqadigan tug'ma yurak nuqsonlaridan himoya qilish uchun atrof-muhit, sog'liqni saqlash va siyosat manfaatdor tomonlar o'rtasida tarmoqlararo hamkorlik zarurligini ta'kidlaydi.

Nilufar Rasulova, Kravchenko Lenara

59-69

2025-10-08

GEPATOSEREBRAL DEGENERTSIYA: KASALLIKNING AYRIM KLINIK HOLATI

Olingan gepatoserebral degeneratsiya deb ham ataladigan gepatoserebral degeneratsiya surunkali jigar kasalligining kam uchraydigan nevrologik asoratidir. Bu markaziy asab tizimida marganets va ammiak kabi neyrotoksik moddalarning to'planishi natijasida yuzaga keladi, birinchi navbatda bazal ganglionlarga ta'sir qiladi. Kasallik ekstrapiramidal alomatlar, tremor, qattiqlik, kognitiv buzilish va ruhiy kasalliklar sifatida namoyon bo'ladi. Ushbu maqolada surunkali jigar sirrozi bilan og'rigan 52 yoshli erkakda gepatoserebral degeneratsiyaga mos keladigan progressiv nevrologik alomatlar paydo bo'lgan klinik holat keltirilgan. Diagnostik tasvirlar, laboratoriya natijalari va davolash strategiyasi tasvirlangan. Hisobotda miyaning qaytarilmas shikastlanishining oldini olish uchun erta aniqlash va multidisipliner davolash muhimligi ta'kidlangan.

Muhammadzhon Bosimov , Komilzhon Boboniyazov

70-75

2025-10-08

ПУВА VS. УЗКОПОЛОСНАЯ УФБ-ТЕРАПИЯ В ЛЕЧЕНИИ ПСОРИАЗА: СИСТЕМАТИЧЕСКИЙ ОБЗОР КЛИНИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ И БЕЗОПАСНОСТИ

В данной статье представлен сравнительный анализ эффективности и безопасности ПУВА-терапии и узкополосной УФБ (NB-UVB) терапии у пациентов с псориазом. Проведено исследование с участием пациентов в Узбекистане, где оценивалась динамика индекса PASI, частота побочных эффектов и длительность ремиссии. Результаты исследования демонстрируют, что NB-UVB превосходит ПУВА по ряду параметров, что делает его предпочтительным методом лечения в клинической практике. Ключевые слова: псориаз, ПУВА, узкополосная УФБ-терапия, фототерапия, эффективность, безопасность, Узбекистан.

С.Х. Пулатова , О.А Бабаджанов

76-80

2025-10-08

MODERN ASPECTS OF STANDARDIZATION AND QUALITY CONTROL OF PLANT-BASED BIOLOGICALLY ACTIVE SUPPLEMENTS

In recent decades, the Republic of Uzbekistan, as well as many countries worldwide, has experienced a steady increase in interest toward plant-based biologically active supplements (BAS). This trend is driven by growing public attention to disease prevention, a preference for natural remedies, and the dynamic development of the nutraceutical market. Nevertheless, significant challenges persist regarding the standardization, regulatory framework, and quality control of these products. The aim of this article is to provide a comprehensive analysis of the current state of plant-based BAS usage, alongside the existing regulatory, standardization, and safety assurance challenges.

Kamila Mukhitdinova, Siyovush Mukhitdinov, Zakirjan Yuldashev

89-91

2025-10-10

ИЗУЧЕНИЕ ОСТРОЙ ТОКСИЧНОСТИ И АНЕСТЕТИЧЕСКОЙ АКТИВНОСТИ ДУБИЛЬНЫХ ВЕЩЕСТВ, ВЫДЕЛЕННЫХ ИЗ РАСТЕНИЙ SALVIA SCLAREA L. И MATRICARIA CHAMOMILLA L. НА ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫХ ЖИВОТНЫХ

В данной статье изучены острые токсикологические свойства и местная обезболивающая (анестетическая) активность дубильных веществ, выделенных из растений Salvia Sclarea L. (шалфей) и Matricaria Chamomilla L. (ромашка), на модели экспериментальных животных (мышах). Показатель острой токсичности изучался путем перорального введения (per os) вещества животным в различных дозах (100.0–15800.0 мг/кг). Результаты эксперимента показали, что показатель острой токсичности, оцененный по LD₅₀, составил 14600.3 мг/кг при пероральном введении дубильного вещества, что подтверждает отнесение данного вещества к классу малотоксичных. Анестетическая активность изучалась с использованием методов Ренье, а также Бульбринга и Вайды. В экспериментах, проведенных по методу Ренье с 0.5% раствором дубильного вещества, время начала обезболивания составило 3.7±0.3 минуты, время полного обезболивания — 12.1±0.7 минуты, а общая продолжительность — 15.8 ± 0.9 минуты. Результаты метода Бульбринга и Вайды подтвердили, что вещество обладает дозозависимым снижающим болевую чувствительность действием; в этой модели также наблюдался максимальный эффект 0.5% раствора дубильного вещества. Результаты исследования показывают перспективность внедрения дубильного вещества природного происхождения в медицинскую практику как малотоксичного соединения с местным обезболивающим действием.

Дилдора Зайниддинова , Рано Султанова , Азизбек Азаматов

92-102

2025-10-13

1-ТОИФА КАНДЛИ ДИАБЕТНИНГ БОЛАЛАР ОГИЗ БУШЛИГИГА КУРСАТАДИГАН ТАСИРИ.

Мақола 1-тоифа диабет меллитусли болаларда тишларнинг парчаланишининг олдини олишга бағишланган адабий шарҳдир. Илмий қидирув кутубхонаси маълумотлар базалари ёрдамида хорижий , рус ва узбек адабиёти маълумотлари ўрганилди: PubMed, Елибрарй. Адабиётлар таҳлили 20 та манба асосида ўтказилди . Болалар ва ўсмирларда кариесни эрта ташхислаш масалалари бўйича адабиёт маълумотларининг ўтказилган таҳлили шуни кўрсатадики, бу мавзу ўз долзарблигини ёъқотмайди.

Ирода Махсумова, Мукадас Каримова , Комола Далимова

103-111

2025-10-13

ПОЛИЭТИЛЕНТЕРЕФТАЛАТ ЧИҚИНДИЛАРИДАН ОЛИНГАН АМИНОЛИЗ МАҲСУЛОТЛАРИ АСОСИДА ИНГИБИРЛАНГАН КИСЛОТА ВА СИНЕРГЕТИК ИНГИБИТОР КОМПОЗИЦИЯЛАРИНИ ИШЛАБ ЧИҚИШ

Мақолада полиэтилентерефталат (ПЭТ) чиқиндиларини қайта ишлаш орқали триэтаноламин (ТЭА) билан аминолиз йўлида олинган маҳсулотлар асосида ингибирланган кислота ва синергетик ингибитор композицияларини тайёрлаш технологияси келтирилган. ПЭТ:ТЭА асосида олинган аминолиз маҳсулотига 20–25 % масс хлорид кислотаси қўшиб ингибирланган кислота ҳосил қилинди. Ушбу ингибиторнинг коррозиядан ҳимоялаш даражаси Ст.3 пўлат намуналарида турли агрессив муҳитларда (NaCl, минералланган сув, керосин аралашмалари) баҳоланди. Натижада 10 г/л ингибитор концентрациясида 99,8–99,9 % ҳимоя даражаси аниқланди. Шунингдек, ИХК–ДЭА–карбамид–формальдегид–ортофосфор кислотаси асосидаги синергетик ингибитор композицияларининг минерал тузлар тўпланишидан ҳимоя қилиш самарадорлиги ҳам ўрганилди. Олинган натижалар ингибиторларнинг ҳарорат ва муҳит барқарорлигини, шунингдек ПЭТ чиқиндиларини қайта ишлашнинг иқтисодий ва экологик самарадорлигини тасдиқлайди.

Мейлиева Лазиза Қаҳрамоновна

112-121

2025-10-13

ANALYSIS OF THE ROLE AND SIGNIFICANCE OF DRUGS ACTING ON CHOLINERGIC RECEPTORS IN MEDICAL PRACTICE

All of the body's organs and tissues have muscarinic acetylcholine (ACh) receptors, commonly referred to as M receptors. These receptors primarily function in cholinergic nerve conduction.  Although there are five distinct subtypes of muscarinic ACh receptors, it is still unclear how each of them affects cardiac function pharmacologically.  Muscarinic ACh receptors may have an impact on functional myocardial disorders and myocardial traumas, including arrhythmia, myocardial ischemia, myocarditis, and myocardial fibrosis. In order to develop better strategies and provide references for further revealing and clarifying the signal transduction and mechanisms of muscarinic ACh receptors in cardiomyocytes, as well as to identify potential myocardial protective drugs that act on muscarinic ACh receptors, this article reviews the research progress on the regulation of myocardial function by muscarinic ACh receptors and related diseases.

Sokhib Rashidov , Nigora Yakubova , Madina Shakhmurova

122-129

2025-10-14

RELEVANCE AND PROSPECTS OF SEARCHING FOR DRUGS WITH ANXIOLYTIC ACTIVITY BASED ON SYNTHETIC ACTIVE SUBSTANCES CONTAINING 1,3,4-OXADIAZOLE RING

Derivatives of oxadiazole or furadiazole rings are known to be a significant family of heterocyclic compounds.  Oxadiazole is a five-membered heterocyclic ring with two carbons, one oxygen atom, two nitrogen atoms, and two double bonds.  They are made from furan by substituting two nitrogen (-N =) atoms for two methylene groups (= CH).  By substituting these groups in the furan ring, the aromaticity was decreased to the point where conjugated diene character is evident.  There were four distinct oxadiazole isomers that were known to exist: 1,2,4-oxadiazole, 1,2,3-oxadiazole, 1,2,5-oxadiazole, and 1,3,4-oxadiazole. 1,3,4-thiadiazole's chemistry is one of the most intriguing scaffolds for creating novel therapeutic compounds because of its many pharmacological properties.  Numerous changes have been made to the thiadiazole ring, which has demonstrated that it is more powerful and highly useful for a variety of biological functions with a less hazardous structure.  Numerous medications on the market have a 1,3,4-thiadiazole ring in their composition. 

Zafar Sanoev , Sardor Sultanov , Tolmas Khamroev , Gulnora Umarxodjayeva

130-138

2025-10-14

ГАСТРОЭЗОФАГЕАЛ РЕФЛЮКС КАСАЛЛИГИ БЎЛГАН БЕМОРЛАРДА ТИШ ҚАТТИҚ ТЎҚИМАЛАРИНИНГ ШИКАСТЛАНИШИ (адабиётлар шарҳи)

Гастроэзофагеал рефлюкс касаллиги (ГЭРК) - нафақат овқат ҳазм қилиш тизими, балки оғиз бўшлиғининг ҳолатига ҳам таъсир кўрсатувчи, клиник жиҳатдан турли хил симптомлар билан намоён бўладиган кўп тарқалган патологиядир. Ушбу мақолада ГЭРБнинг экстраэзофагеал кўринишлари, хусусан, стоматологик симптомлар - тиш эмали эрозиялари, патологик стираемость, кариес ва бруксизм билан боғлиқ ҳолатлар таҳлил қилинган. Илмий адабиётлар таҳлили шундан далолат берадики, бу симптомларнинг оғирлиги ва тарқалиши ГЭРК давомийлиги, унинг клиник шакли, беморларнинг ёши ва хулқ-атвори, гигиена одатлари ҳамда овқатланиш хусусиятлари билан бевосита боғлиқ. Шу билан бирга, ушбу касалликнинг стоматологик кўринишларини эрта аниқлаш ва самарали профилактика қилиш бўйича патогенетик асосланган ёндашувлар ҳали тўлиқ ишлаб чиқилмаган. Мақолада касалликнинг оғиз бўшлиғидаги кислотали-ишқорий мувозанатга таъсири, стоматологик асоратларнинг пайдо бўлиш механизмлари ва уларни бартараф этиш йўналишидаги имкониятлар кўриб чиқилган. ГЭРК ва стоматологик патологиялар ўртасидаги боғлиқликни чуқурроқ ўрганиш интеграл ёндашувларни талаб этади ва бу соҳадаги келажак тадқиқотлар учун муҳим йўналиш сифатида қаралади.

Бебутов Ф.А., Ахмедов А.Б.

139-146

2025-10-14

РЕЗУЛЬТАТЫ ИССЛЕДОВАНИЕ ПАТОЛОГИИ ТАЗОБЕДРЕННОГО СУСТАВА

Врожденный заболевание тазобедренного сустава, включавший в себе дисплазию тазобедренного сустава, врожденный вывих бедра, по частоте занимают первое место не только среди сегментов нижней конечности, но и по отношению к заболеваниям других локализаций опорно-двигательного аппарата. Основным методом диагностики патологий тазобедренного сустава является УЗИ и рентгенологический. Однако при патологии тазобедренного сустава существует ряд общепринятых стандартов лечения, как консервативных, так оперативных. Однако не во всех случаях удаётся успешно осуществить тот или иной метод лечения как бы этого хотелось на самом деле. После консервативного лечения нередко развивается приводящая контрактура тазобедренного сустава. В связи с этим особое значение в лечении приобретает индивидуальный подход, учитывающий состояние  окружающих тканей.   Применение малоинвазивных методов лечения с учетом окружающих тканей направлено на снижение осложнений.

Абдукамол Ганиев , Саидаъло Гулямов

147-152

2025-10-14

ОБЗОР СОВРЕМЕННЫХ МЕТОДОВ ЛЕЧЕНИЯ ДЛИТЕЛЬНО НЕ ЗАЖИВАЮЩИХ РАН

Лечение длительно не заживающих ран волновало врачей с древних времен. Пути решения данной проблемы искали медики разных стран. Данная проблема не утратила своей актуальности и в наши дни. Каждому специалисту известно, что лечение хронических ран трудная задача для врачей хирургов. Данная статья посвящена обзору проблематики хронических ран и современных методов воздействия на длительно не заживающий раневой процесс.

Б.К. Жунисов , А.Б. Бакытжан , М.Н. Буриев , С.К. Абдихан , А.А. Аскаркызы

153-159

2025-10-14

ISHEMIK INSULT PATOGENEZIDA INSULINGA CHIDAMLILIKNING ROLI

O‘tkir aralashuvlar va xavf omillarini boshqarishdagi yutuqlarga qaramay, ishemik insult butun dunyo bo‘ylab o‘lim va uzoq muddatli nogironlikning asosiy sababi bo‘lib qolmoqda. Insulinga rezistentlik (IR) - an’anaviy ravishda 2-toifa qandli diabet bilan bog‘liq - ishemik insult uchun mustaqil, o‘zgartiriladigan xavf omili sifatida paydo bo‘ldi. Metabolik ta’siridan tashqari, IR endotelial disfunksiyani rag‘batlantiradi, aterosklerozni tezlashtiradi, trombogenezni kuchaytiradi, neyroyallig‘lanish va oksidlanish jarayonlarini kuchaytiradi va shu bilan insult bilan kasallanish va prognozga ta’sir qiladi.  Ushbu sharh epidemiologik ma'lumotlarni, molekulyar mexanizmlarni va potentsial klinik ilovalarni birlashtirgan ishemik insult patogenezida IR ning roli haqidagi mavjud dalillarni sintez qiladi.

K.B. Abdurakhmonova, G.S. Rakhimbaeva

160-171

2025-10-14

OSHQOZON YARA KASALLIGI,DAVOSI VA PROFILAKTIKASI.

Oshqozon yara kasalligi bu -oshqozon shilliq qavatida trofik buzulishlar sodir bo’ladigan surunkali kasallik. Oshqozon yarasi asosan 20-50 yoshli erkaklarda ko’p kuzatiladi kasallik bahor va kuz oylarida tez-tez qaytalanishi bilan tavsiflanadi. Oshqozon yarasi sabablari , odatda, odamning asab tizimini kuchaytiradigan stresslar bo’lib u o’z navbztida oshqozon- ichak trakti mushaklarining va qon tomirlarining spazmini keltirib chiqaradi. Natijada salbiy oshqozon qon bilan taminlanishi buziladi va oshqozon sharbati shilliq qavatga ta’sir ko’rsatadi.

Qayimov Mirzohid Normurotovich, Ergasheva Nigina Zafar qizi

172-179

2025-10-14

ЗНАЧЕНИЕ НУТРИЕНТНОЕ ЛЕЧЕНИЕ СЕПСИСА ПРИ САХАРНОМ ДИАБЕТЕ

Диагностика сепсиса — это очень сложный вопрос. Около 30% случаев сепсиса остаётся без бактериологического подтверждения. В 40-45% случаев сепсис вызывается стафилококками. Однако в 80% случаях хирургические инфекции сочетаются с анаэробной инфекцией. Наиболее актуальным считаются хирургические методы лечения сепсиса. Особенно, если сепсис является следствием воспалительных заболеваний мягких тканей, лечение которых должно начинаться с неотложного хирургического вмешательства.

С.А. Абдуллаев

180-186

2025-10-16

STUDY OF THE ACUTE TOXICITY OF “SILA KREMNIYA NANOKREMNIY”

This study presents the results of an acute toxicity assessment of the product “Sila Kremniya Nanokremniy”, based on silicon nanoparticles supplemented with microelements. The research was conducted on laboratory mice and rats under standard conditions. The findings revealed that the tested compound did not produce any signs of acute toxicity even at high doses (up to 5000 mg/kg), indicating its safety for further pharmacological research.

D.M. Makhmudova, R.T. Tulyaganov, U.Kh. Usmanov, N.A. Abdurakhmanova

187-188

2025-10-16

LUFFA ECHINATA ROXB. MEVALARINING ELEMENT TARKIBI

Luffa echinata Roxb. mevalarining element tarkibini induktiv bog’langan plazma bilan mass-spektrometriya usuli yordamida o’rganish Induktiv bog’langan plazma bilan mass-spektrometriya (Avio-200 ICP-OES) usuli yordamida Luffa echinata Roxb. mevalarining element tarkibi o’rganildi. O’tkazilgan tadqiqotlar natijasida o’rganilayotgan xom ashyo turlarida makroelementlar (K, Ca, P, Na, Mg) va mikroelementlar (Fe, Al, Si, Li, Cu, Zn, Pb, Mo, Ba, Sr, B, Mn, Ni, V, Cr, Co, Se, S ) aniqlandi, ulardan 10 tasi essentsial (muhim) hisoblanadi (K, Na, Ca, Mg, P, Fe, Cu, Zn, Mo, Mn).

G’ulomjonova N.A. , Ganiyev A.K.

189-194

2025-10-17

STUDY OF THE STABILITY AND DETERMINATION OF THE SHELF LIFE OF A COMBINED INFUSION SOLUTION BASED ON L-ARGININE HYDROCHLORIDE

In the field of pharmacy, it is essential for any pharmaceutical product to undergo comprehensive stability testing. This is a critical step before a product can be approved and made available to the public. The purpose of these tests is to ensure that the product's quality, safety, and efficacy remain consistent throughout its entire shelf life. This article details a stability study and the subsequent shelf-life determination for an investigational drug, a hepatoprotective infusion solution known as "Gepaton."

Shakhnozakhon Aglokhodjaeva , Mushtariybegim Juraeva , Azizakhon Toshpolatova

195-200

2025-10-20

СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДЫ ВИЗУАЛИЗАЦИИ В ИЗУЧЕНИИ АНАТОМИИ ЧЕЛОВЕКА: ОТ МИКРОСКОПИИ ДО 3D-РЕКОНСТРУКЦИИ

Современная анатомия стремительно трансформируется под влиянием медицинских технологий визуализации — от световой/электронной микроскопии и микро-КТ до УЗИ у постели больного, МРТ/КТ, виртуальных столов и 3D-печати. В обзоре синтезированы данные о дидактической ценности методов, их диагностических возможностях, типичных сценариях интеграции в учебные планы и цифровых экосистемах (3D Slicer, открытые анатомические базы, проекты «Visible Human»). Показано, что включение медицинской визуализации и 3D-технологий ассоциировано с улучшением пространственного мышления, сохранением знаний и вовлечённостью студентов; при этом доказательная база наиболее развита для УЗ-обучения (POCUS), виртуальных столов и 3D-печати, тогда как микро-КТ преимущественно служит научным и демонстрационным целям с уникальным разрешением мягкотканых структур. Предложена практическая «лестница интеграции» для медицинских вузов с учётом ресурсов.

Халима Кариева

201-206

2025-10-20

К ВОПРОСУ СТРОМАЛЬНЫХ ЭЛЕМЕНТОВ ПЕЧЕНИ В НОРМЕ И ПРИ ХОЛЕСТАЗЕ

Соединительный ткань в печени представлен коллагеновыми и ретикулиновыми волокнами. При патологии биллиардной системы взаимоотношения между стромой и паренхимой существенно изменяются. При холе стазе как у больных так и у экспериментальных животных отмечается выраженные дезорганизации архитектоники печени. Ретикулярные волокна в обычных условиях синтезируются с липоцитами, а в условиях патологии с фибробласто-падобными клетками.

Камбарали Шералиев

207-213

2025-10-20

БРОНХОЛЕГОЧНАЯ ПАТОЛОГИЯ У ДЕТЕЙ

Бронхолёгочная патология у детей представляет собой обширную группу заболеваний дыхательной системы, включающую врождённые и приобретённые поражения бронхов и лёгких, которые занимают одно из ведущих мест в структуре детской заболеваемости и смертности. Особенностью детского организма является анатомо-физиологическая незрелость дыхательных путей, недостаточная сформированность иммунной системы и высокая восприимчивость к инфекционным агентам, что предопределяет их повышенную уязвимость к респираторным заболеваниям. Наиболее распространёнными формами бронхолёгочной патологии в детском возрасте являются острые и хронические бронхиты, бронхиальная астма, пневмония, бронхиолит, а также врождённые аномалии дыхательной системы. В последние десятилетия наблюдается рост хронических заболеваний дыхательных путей, что связывают с воздействием неблагоприятных экологических факторов, урбанизацией, изменением микробиоты и увеличением числа детей с аллергическими заболеваниями. Изучение патогенеза, клинических особенностей и факторов риска бронхолёгочных заболеваний у детей является ключевым направлением современной педиатрии и пульмонологии, так как ранняя диагностика и своевременное лечение существенно улучшают прогноз, предотвращают развитие осложнений и повышают качество жизни ребёнка.

Мукаддам Саидалиева

214-224

2025-10-20

Β-LACTAM RESISTANCE IN ENTEROBACTERIACEAE: MOLECULAR MECHANISMS, EPIDEMIOLOGICAL PATTERNS, AND CLINICAL SIGNIFICANCE

Members of the Enterobacteriaceae family, although natural constituents of the gut microbiota, are responsible for numerous severe infections, including bloodstream infections. β-lactam antibiotics have long represented the cornerstone of therapeutic management for these infections. However, extensive and often inappropriate use of these agents has led to the emergence and global spread of β-lactam-resistant Enterobacteriaceae. The principal mechanism of resistance involves the production of β-lactam–inactivating enzymes, notably extended-spectrum β-lactamases (ESBLs) and carbapenemases, which confer multidrug resistance and significantly restrict therapeutic options. Consequently, β-lactam resistance is associated with increased drug toxicity, higher mortality rates, and greater healthcare costs. This review summarizes current evidence on the molecular mechanisms and epidemiological trends of β-lactamase-mediated resistance among Enterobacteriaceae, emphasizing its clinical implications and public health impact.

Gulnora Bazarova

225-244

2025-10-21

ОРГАНИЧЕСКАЯ ЭМОЦИОНАЛЬНАЯ ЛАБИЛЬНОСТЬ ПРИ ИШЕМИЧЕСКОМ ИНСУЛЬТЕ

Органическая эмоциональная лабильность при ишемическом инсульте представляет собой сложное и многогранное клиническое явление, проявляющееся нарушениями эмоциональной регуляции, повышенной чувствительностью к незначительным раздражителям, частыми изменениями настроения и снижением устойчивости к стрессовым воздействиям. Данное состояние имеет глубокие патофизиологические корни, связанные с поражением структур головного мозга, участвующих в регуляции эмоций, включая лобные доли, лимбическую систему и стволовые образования. Эмоциональная лабильность значительно ухудшает качество жизни пациентов, препятствует их социальной адаптации и существенно затрудняет проведение реабилитационных мероприятий после инсульта.

Файзинисо Бокиева , Наргиза Вахабова

81-89

2025-10-09

ПРЕИМУЩЕСТВА ГРУДНОГО ВСКАРМЛЕВАНИЯ НА ИММУННЫЙ СТАТУС ДЕТЕЙ

Грудное вскармливание является естественным и наиболее физиологичным способом питания новорождённых, оказывающим многогранное влияние на их здоровье, рост и развитие. В статье рассматриваются иммунологические преимущества грудного молока, включая его роль в формировании врождённого и адаптивного иммунитета, снижении риска инфекционных и аллергических заболеваний, а также в поддержании микробиоты кишечника ребёнка. Проанализированы результаты современных исследований, демонстрирующих, что грудное вскармливание способствует выработке защитных антител, повышает устойчивость организма к вирусам и бактериям, а также оказывает долгосрочное положительное воздействие на иммунный статус ребёнка в последующие годы жизни.

Умида Валихаджаева , Мукаддам Саидалиева

245-253

2025-10-23

MAKROSOMIYA VA LAKTATSIYA O'RTASIDAGI BOG'LIQLIK

Makrosomiya ko'plab perinatal va onalik asoratlari bilan bog'liqligi ma'lum va zamonaviy akusherlik amaliyotida muhim muammo hisoblanadi. Tug'ruqdan keyingi davr, ayniqsa emizikli ayollarda, laktatsiya tufayli fiziologik gipoestrogeniya bilan tavsiflanadi. Ushbu o'zgarishlarning aniq klinik ahamiyatiga qaramay, adabiyotda laktatsiya va makrosomal homila tomonidan ona va homila holatiga o'tgan tug'ilishning birgalikdagi ta'siri bo'yicha tadqiqotlar etarli emas. Bu tug'ruqdan keyingi davrda ayollarni boshqarish va reabilitatsiya qilish bo'yicha asosli klinik tavsiyalarni shakllantirishni qiyinlashtiradi.

Zakirova Nodira Islamovna , Abdullayeva Nigora Erkinovna

254-260

2025-10-23

СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДЫ ДЕНТАЛЬНОЙ ИМПЛАНТАЦИИ В КОМПЛЕКСНОМ ВОССТАНОВЛЕНИИ ЗУБНЫХ РЯДОВ

Дентальная имплантация является одним из наиболее эффективных и востребованных методов восстановления утраченных зубов. В статье рассмотрены современные подходы к дентальной имплантации, включающие использование цифровых технологий, навигационных систем и усовершенствованных хирургических методик. Особое внимание уделено вопросам планирования имплантации с применением 3D-технологий, выбору имплантатов с улучшенными остеоинтеграционными свойствами, а также роли костной аугментации в комплексной реабилитации пациентов. Представлены сравнительные данные клинической эффективности различных методик имплантации, их влияние на сроки остеоинтеграции и стабильность конструкции. Полученные результаты подтверждают высокую клиническую эффективность современных технологий дентальной имплантации в восстановлении функции и эстетики зубных рядов.

И.З. Кодиржонов, O.M. Умaрoв, Б.O. Мaхмудбекoв

261-266

2025-10-23

Barcha masalalarni ko'rish