Центральноазиатский журнал академических исследований - это рецензируемый международный журнал с открытым доступом, в котором публикуются оригинальные исследования и обзорные статьи, относящиеся к различным областям. Основная цель состоит в том, чтобы предложить интеллектуальную платформу международным ученым, и она направлена на продвижение междисциплинарных исследований в прикладных науках. Все рукописи должны быть подготовлены на узбекском, казахском, таджикском, английском или русском языках и пройти тщательный процесс рецензирования.

Опубликован: 2025-02-21

SANOAT OQOVA SUVLARI VA TOZALASH TIZIMLARINING EKOLOGIK HOLATINI BAHOLASH HAMDA TEXNIK TAVSIYALAR ISHLAB CHIQISH (SHURTAN GAZ KIMYO MAJMUASI MISOLIDA)

Ushbu maqolada  sanoat oqova suvlarining hosil bo‘lishi, turlari, tozalash tizimlarning ekologik holatini baholash va texnik tavsiyalar ishlab chiqish bo‘yicha tahlil o‘tkazilgan. Maqolada oqova suvlarning atrof-muhitga ta’siri, tozalash tizimlarining mavjud samaradorligi va ularni yaxshilash bo‘yicha takliflar ko‘rib chiqiladi. Oqova suvlarning tarkibi, ularning tabiiy suv havzalariga chiqarilishining ekologik ta’siri va inson salomatligiga bo‘lgan xavfi tahlil qilinadi. Shuningdek, oqova suvlarni tozalashning mexanik, kimyoviy, biologik usullari orqali amalga oshirilishi va har bir usulning afzalliklari hamda kamchiliklari yoritiladi.

Ulug‘bek To‘rayev , Odinabonu Ziyodova

5-8

2025-02-20

ПОСЛЕДСТВИЯ АНЕСТЕЗИИ НА ДОЛГОСРОЧНУЮ ПАМЯТЬ И КОГНИТИВНЫЕ ФУНКЦИИ: ТЕКУЩИЕ ИССЛЕДОВАНИЯ И ИХ ЗНАЧЕНИЕ

Данная статья посвящена исследованию влияния анестезии на долгосрочную память и когнитивные функции, с акцентом на пожилых пациентов и тех, кто перенес сложные хирургические вмешательства. Освещены основные механизмы воздействия анестетиков на нервную систему, такие как нейропсихологические изменения, гипоксия и воспалительные реакции. Рассмотрены результаты последних исследований, показывающие связь между типом анестезии и развитием постоперационных когнитивных расстройств, включая делирий и постоперационную когнитивную дисфункцию (POCD). Особое внимание уделяется важности предоперационной оценки когнитивных функций, оптимизации анестетиков и необходимости мониторинга состояний пациентов после операций. Статья подчеркивает важность дальнейшего изучения этой темы для повышения качества медицинской помощи и улучшения долгосрочных исходов для пациентов.

Садыков Нурымбек Закирович, Джураев Джасур Насимович, Матлюбов М.М.

9-12

2025-02-24

BANK VA MOLIYA SOHASIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA

Bugungi kunda bank va moliya sektori raqamli transformatsiya jarayonlari bilan chuqur o‘zgarmoqda. Maqolada, raqamli transformatsiyaning bank tizimiga ta'siri, uning iqtisodiy jihatlari, afzalliklari va kamchiliklari tahlil qilinadi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning bank tizimiga oid so‘zlari asosida, O‘zbekistonning bank sektori raqamli transformatsiya jarayonida qanday qadamlar qo‘yayotgani va bu o‘zgarishlarning iqtisodiyotni qanday rivojlantirishi kerakligi ko‘rib chiqiladi. Raqamli banklar va moliyaviy texnologiyalar (FinTech) yordamida xizmatlar samaradorligi oshmoqda, va yangi xizmatlar hamda mahsulotlar joriy etilmoqda. Maqolada, raqamli banklarning afzalliklari, xavfsizlik masalalari, va raqamli iqtisodiyotning O‘zbekistonda rivojlanishi haqida fikrlar keltirilgan.

Fotima Xurramova

13-15

2025-02-24

"SATIRE ACROSS ERAS: A COMPARATIVE ANALYSIS OF GEORGE ORWELL AND TAYLOR BUCKLEY'S CRITIQUES OF SOCIETY AND POWER"

This article provides a comprehensive exploration of how satire has evolved from Orwell's political critique of totalitarianism to Buckley's cultural commentary on the internet age, showing how the medium and tone of satire reflect the changing dynamics of societal power structures.

Khosiyat Sapayeva , Og’abek Shomurodov

16-18

2025-02-24

O‘ZBEKISTONNING AFG’ONISTONDAGI TINCHLIK JARAYONINI QO‘LLAB-QUVVATLASH VA UNI ILGARI SURISHDAGI ROLI

Afg’onistonda sodir bo‘layotgan voqealar nafaqat biron bir davlat yoki mintaqa uchun, balki butun dunyoga daxldor bo‘lgan muammolardandir. Ushbu daxldorlik hissini tuygan holda, jahon hamjamiyati bilan bir qatorda O‘zbekiston Respublikasi ham Afg’onistonda uya qurib olgan xalqaro terrorizm, narkobiznes va noqonuniy qurol-yarog’ savdosi bilan shug’ullanuvchi tashkilot va guruhlarni tugatishda istiqlolning dastlabki kunlaridanoq munosib harakat qilib kelmoqda.

Mashxura Toshpulatova

19-25

2025-02-24

O‘SMIRLARDA IJTIMOIY ME’YORLAR SHAKLLANISHIDA OMMAVIY AXBOROT VOSITALARINING TA’SIRI

Mazkur maqolada o‘smirlarning ijtimoiy me’yorlarini shakllantirishda ommaviy axborot vositalarining o‘rni tahlil qilinadi. OAVning ta’limiy va ma’naviy jihatdan ijobiy ta’siri bilan birga, noto‘g‘ri foydalanish natijasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan salbiy oqibatlar ham ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, yoshlarni axborot manbalaridan oqilona foydalanishga o‘rgatish va zararli kontentdan himoya qilish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.

Madina Ahmatova

26-28

2025-02-24

O‘ZBEKISTONNING AFG’ONISTONDAGI TINCHLIK JARAYONINI QO‘LLAB-QUVVATLASH VA UNI ILGARI SURISHDAGI ROLI

Afg’onistonda sodir bo‘layotgan voqealar nafaqat biron bir davlat yoki mintaqa uchun, balki butun dunyoga daxldor bo‘lgan muammolardandir. Ushbu daxldorlik hissini tuygan holda, jahon hamjamiyati bilan bir qatorda O‘zbekiston Respublikasi ham Afg’onistonda uya qurib olgan xalqaro terrorizm, narkobiznes va noqonuniy qurol-yarog’ savdosi bilan shug’ullanuvchi tashkilot va guruhlarni tugatishda istiqlolning dastlabki kunlaridanoq munosib harakat qilib kelmoqda.

Mashxura Toshpulatova

29-35

2025-02-24

BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARIDA BADIIY ASARLARNI IFODALI OʻQISH KOʻNIKMASINI SHAKLLANTIRISH YOʻLLARI

Ushbu maqolada boshlangʻich sinf oʻquvchilarida badiiy asarlarni ifodali oʻqish koʻnikmasini shakllantirish yoʻllari yoritilgan. Ifodali oʻqish malakalarini shakllantirishning turli-tuman yoʻllari bor.Buning uchun oʻquvchining yosh xususiyatlariga ham alohida diqqat qilish kerak. Oʻquvchi badiiy asarni qanchalik ifodali oʻqisa, uning mazmunini ham tez anglab oladi.

Xumora Tirkasheva

36-39

2025-02-24

O‘ZBEKISTONNING ZAMONAVIY SAN’ATI: MADANIY KONTEKST VA YANGI UFQLAR

Мазкур мақола, Ўзбекистонда замонавий санъат тушунчасининг талқини, унинг бугунги кундаги жараёнлари ва бу йўналишда ижод қилаётган ижодкорларга бағишланган. Шунингдек замонавий санъат тушунчаси, унинг яратилиши тарихи ҳақида қисқача маълумотлар келтирилди

Sarvar Yuldashev

40-43

2025-02-24

KIBER XAVFSIZLIK ASOSI KOMPYUTER VIRUSLARI VA ULARDAN HIMOYALANISH

Zamonaviy raqamli muhitda kompyuter viruslari kiberxavfsizlikka jiddiy tahdid solmoqda. Ular foydalanuvchilarning shaxsiy ma’lumotlarini o‘g‘irlash, tizim faoliyatini izdan chiqarish yoki zarar yetkazish kabi maqsadlarda yaratiladi. Ushbu maqolada kompyuter viruslarining kelib chiqishi, turlari va ishlash mexanizmlari batafsil tahlil qilinadi. Ayniqsa, eng keng tarqalgan zararli dasturlar – troyanlar, reklama viruslari, josus dasturlar, shifrlovchi viruslar va ularning foydalanuvchi qurilmalariga qanday ta’sir ko‘rsatishi haqida so‘z yuritiladi. Shuningdek, maqolada viruslardan samarali himoyalanish usullari ko‘rib chiqiladi.

Zebiniso Rajapova , Sevinch Negmatova

44-50

2025-02-24

MAIN DIFFERENCES BETWEEN BRITISH AND AMERICAN ENGLISH

This article explores the distinctions and similarities between American and British English, highlighting their historical development, grammatical variations, and lexical differences. While both forms share a common linguistic heritage, American English has evolved significantly due to the influence of diverse immigrant groups and cultural factors, resulting in unique vocabulary and usage patterns. The article examines key contrasts in spelling, punctuation, and grammar, including the treatment of collective nouns, the use of tenses, and informal speech patterns. Despite these variations, both American and British English are mutually intelligible and regarded as correct within their respective educational systems. This analysis underscores the importance of understanding these differences for learners and educators, emphasizing that both forms of English enrich global communication and cultural exchange.

Maftuna Zokirjonova

51-55

2025-02-26

IMPROVING PREVENTIVE STRATEGIES THROUGH ENHANCED DOCTOR–PATIENT COMMUNICATION ON PERSONAL CARDIOVASCULAR RISK

Cardiovascular disease remains a leading cause of morbidity and mortality globally. Although public health efforts have raised awareness about modifiable risk factors, effective personalized communication between physicians and patients is lacking.

Umida Maxmudova , Kulkarni Ashish , Biswas Soumalya

56-61

2025-02-26

ВОЯГА ЕТМАГАНЛАР ЎРТАСИДА ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАРНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШДА ИЖТИМОИЙ-ПСИХОЛОГИК ОМИЛЛАРНИНГ ЎРНИ

Мақолада вояга етмаганлар ўртасида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш масалалари ижтимоий-психологик нуқтаи назардан таҳлил қилинган. Ўсмирлик даврининг психологик хусусиятлари, ижтимоийлашув жараёнининг ўзига хос жиҳатлари ва ҳуқуқбузарликка олиб келувчи омиллар ўрганилган. Муаллиф томонидан жиноий хулқ-атворнинг шаклланишида биологик ва ижтимоий омилларнинг ўзаро таъсири очиб берилган. Тадқиқот натижалари асосида ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.

Хамидулло Турсунов

62-67

2025-02-27

ИСПОЛЬЗОВАНИЕ СОЦИАЛЬНЫХ СЕТЕЙ КАК ИНСТРУМЕНТА МАРКЕТИНГА ДЛЯ ФЕРМЕРОВ

В данной статье рассматривается использование социальных сетей как эффективного инструмента маркетинга для фермеров. Описываются основные преимущества, которые социальные сети предоставляют фермерским хозяйствам: прямое взаимодействие с потребителями, формирование лояльности и узнаваемости бренда, демонстрация уникальности продукции, привлечение партнеров и инвесторов, а также возможность прямых продаж. Проанализированы популярные платформы, такие как Instagram, Facebook, YouTube и TikTok, и предложены рекомендации по разработке маркетинговой стратегии, включая создание регулярного контента, взаимодействие с аудиторией и использование платных инструментов для продвижения. Социальные сети позволяют фермерам не только укрепить позиции на рынке, но и обеспечить долгосрочную устойчивость бизнеса.

Назарова Гулруҳ Умаржоновна

68-75

2025-02-27

BAHOUDDIN NAQSHBAND ZIYORATGOHI: TARIXIY VA MADANIY AHAMIYATI.

Bahouddin  Naqshband ziyoratgohi O‘zbekistonning tarixiy va madaniy ahamiyatga ega bo‘lgan yodgorliklaridan biri hisoblanadi. Bu maqolada, Bahouddin Naqshbandning hayoti va uning islom dinidagi o‘rni, shuningdek, uning yodgorligi hamda ziyoratgohi haqida so‘z yuritiladi. Ziyoratgohning qurilishi va me’moriy jihatlari hamda joylashuvi uning tarixiy ahamiyatini oshiradi. Shu bilan birgalikda, maqolada  Naqshbandiylik tariqatining tarixi, uning xalq orasidagi ta’siri va diniy merosi tahlil qilinadi. Ziyoratgoh nafaqat diniy ziyoratlar uchun, balki madaniy va ilmiy markaz sifatida ham juda ahamiyatli bo‘lib, ushbu maqola uning madaniy merosini o‘rganish hamda saqlashning zarurligini ko‘rsatib beradi.

Nargiza Rajabova

76-81

2025-02-28

THE ROLE OF COMPARATIVE LINGUISTICS IN LANGUAGE TEACHING: THE BRIDGE BETWEEN THEORY AND PRACTICE

By examining the similarities and differences between languages to improve second language acquisition (SLA), comparative linguistics is crucial in language education. Understanding these linguistic connections helps educators predict learning challenges, design effective teaching strategies, and improve students’ overall comprehension. This study examines how comparative linguistics contributes to SLA by focusing on grammar, pronunciation, and common learning difficulties. A qualitative analysis was conducted—incorporating error analysis of language learners’ spoken and written production, as well as surveys and interviews with language instructors. The results highlight specific areas where linguistic interference affects learning and demonstrate how targeted teaching methods can mitigate these difficulties. This paper argues that integrating comparative linguistic insights into language education can make instruction more efficient and tailored to learners’ needs.

Mashkhura Sharofiddinova, Durdona Khamidova

82-86

2025-02-28

YOSH BASKETBOLCHILARNING MAXSUS MASHQLAR ORQALI JISMONIY TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI

Maqola yosh basketbolchilarning jismoniy tayyorgarligini oshirishga qaratilgan maxsus metodikalarni tahlil qiladi. Basketbol – yuqori tezlikda va katta jismoniy faollikni talab qiluvchi sport turi bo‘lib, sportchilarning kuch, tezlik, chaqqonlik, chidamlilik va koordinatsiya kabi fazilatlarini rivojlantirish zarur. Maqolada yosh basketbolchilarni tayyorlashda qo‘llaniladigan asosiy metodikalar va mashqlar yoritiladi. Maxsus jismoniy tayyorgarlik, shuningdek, umumiy jismoniy holatni yaxshilash, jarohatlarga qarshi kurashish va o‘yindagi samaradorlikni oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Treninglar davomida sprintlar, agility mashqlari, interval treninglari, og‘irlik bilan ishlash va to‘p bilan bajariladigan maxsus mashqlar kabi metodikalar qo‘llaniladi. Ushbu tadqiqotda yosh basketbolchilarning sport mahoratini oshirishda jismoniy tayyorgarlikning o‘rni va ahamiyati, shuningdek, metodikalar asosida amalga oshiriladigan mashqlar va ularning samaradorligi ko‘rsatiladi.

Nodiraxon Komilova

87-94

2025-02-28

DUNYODA VA O‘ZBEKISTONDA XURMO YETIShTIRIShNING AHAMIYATI

Maqolada xurmoning kelib chiqish tarixi va tarqalishi. Dunyoda va O‘zbekistonda yetishtiriladigan navlari va yalpi hosil miqdori tahlil qilingan. Bundan tashqari xurmoning guruhlariga hamda bu turdagi xurmolar asosan qaysi davlatlarda yetishtirilishiga va iste’mol qilinishiga alohida to‘xtalib o‘tilgan.

Yuldoshov Murodulla Barotovich, Voxidov Sadulla Sanakulovich

95-99

2025-02-28

KARTOSHKANI SAQLASH USULLARI VA ULARGA ISHLOV BERISH TAXNOLOGIYALARI

Ushbu maqolada Kartoshka xalqimizning yil davomida севиб истеъмол қиладиган, iste’molbop kartoshkalarni saqlashda tashkiliy ishlarning zamonaviy reglamentining mavjud emasligi, mavjudlarini eskirganligi kartoshkani dastlabki sifati darajasida saqlanishiga erishishda navlarning xususiyatlarini va harorat rejimini hamda kartoshkaning texnologik xususiyatlarini inobatga olish orqali kam yo‘qotishlar bilan sifatli saqlash imkoniyatlari to‘g‘risida ma‘lumotlar keltirilgan.

Ravshan Raxmatullayev , Madinabonu Saidova

100-102

2025-02-28

К ВОПРОСУ НАРУШЕНИЯ ЛИПИДНОГО ОБМЕНА В РАЗВИТИИ ПОРАЖЕНИЯ ПОЧЕК ПРИ МЕТАБОЛИЧЕСКОМ СИНДРОМЕ

За последние три десятилетия распространённость избыточной массы тела и ожирения (ИМТ >25 кг/м2) у взрослых во всем мире существенно увеличилась (Шишкова Ю.Н. и др., 2018). Прирост распространенности ожирения  является глобальной проблемой (Чулкова В.С. и др., 2018; Бобкова И.Н. и др., 2019), прогнозируют, что в следующем десятилетии он достигнет 40% по всему миру.  Такое увеличение распространённости ожирения вносит вклад в развитие сердечно-сосудистых заболеваний и ХБП. Высокий индекс массы тела – один из наиболее значимых факторов риска развития ХБП (Вякова А.А. и др., 2017).В многочисленных популяционных исследованиях обнаружена ассоциация между показателями ожирения и развитием и прогрессированием ХБП (Гойибова Н.С. и др., 2020).

Арипходжаева Ф.З.

103-104

2025-02-28